1924 Bir fotografin uzun hikayesi

Besir Ayvazoglu - Kapi yayinlari / 2022 / Kitap

Su günlerdeki Arap düsmanligi ve Türk hayranligi, Cumhuriyetin ilk devrelerinde ve onun hemen öncesinde de vardi. Çanakkale sehitlerine isimli siirinin okundugu bir programda dahi sunucu M. Akifi, Türk olmayan bir sair olarak tanitmisti.
Mehmet Akif'e Falih Rifki Atay da "Hadi git artik, kumda oyna. Bu memlekette isin kalmadi senin" gibi sözler söylemistir. Bu sözler üzerine kirilarak, Misir'a gittigi tahmin ediliyor.
Istiklal marsi yazmasi için Türkçü Hamdullah Suphi Beyin rica ve israri vardir. Istiklal Marsi, Milli mücadelenin en ümitsiz günlerinde yazilmistir.
Mehmet Akifin asim siirini ithaf ettigi Fuat Semsi bey bir dönem Darüssafaka baskanligi da yapmis bir memur. Akif kendisini , sadece bir dost degil, hakikatli bir evlat olarak da görür. Mirisdan hasta döndügünde kendisini karsilayan, muayene ettiren ve Misir Apartmanina yerlestiren Fuat Semsi beydir. (Misir Apartmani Abbas Halim pasanin, yöneticisi ise Fuat Semsi beydir.
Mehmet Akif ile Falih Rifki Atay'in Medine yolculugu 2 ayri dünyalardan, 2 ayri bakis açisi.

1928'deki harf inkilabindan önce, musiki inkilabi ile Osmanlidan kalma tek sesli türk musikisi yerine çok sesli bati musikisi tercih edildi.
Osmanli damgasi tasiyan hiçbir degerin, genç Cumhuriyetin degerler dünyasinda yeri yoktu. Dili: üç dilin karisimindan olusan, halkin anlamadigi suni bir dil. Edebiyati: iran edebiyatinin basit bir taklidi olan, sadece saray çevresine has, beseri degeri süpheli, hayattan kopuk kliselesmis, musikisi: Arap ve Acem musikilerinden asirilmis, tek sesli ilkel bir musiki.

Nisan 1923'te Hiyaneti Vataniye kanununda degisiklik yapilarak, muhalefetin tekrar seçilmesi imkansiz hale getirildi. Bundan sonra yapilan seçimle Meclis sadece birinci grup milletvekilleri vardi. Muhalefet yoktu. Lozan anlasmasi meclisin denetiminden çikarildi, Saltanat kaldirildi. Cumhuriyet ilan edildi. Muhalefet vekillerinin dahil genel olarak Cumhuriyetin ilani olumlu karsilandi. Ancak hilafetin kaldirilmasi konusunda muhalif görüsler vardi. Kazim Karabekir de bunlardandir. Halifeligin kaldirilmasina engel olmak için yazilan bir mektup, Ismet Pasa'ya ulasmadan gazetelerde yayinlaninca, Istiklal Mahkemesi ilk defa kurulur ve 3 gazeteci yargilanir. 1 mart 1923'te Hilafet kaldirildi. Osmanli hanedani Türkiye'den kovuldu. Ayni gün Tevhidi Tedrisat Kanunu ile medreseler kapatildi.
Iskilipli Atif hoca da, Mehmet Akifin çikardigi Sebilürresatta yazardi.  
Ziya Gökalp'in ümmet ve ümmetçilikle ilgili görüsleri söyle:
Bir ümmete mensup kavimler, dil ve kültür bakimindan farkli olduklari için siyasi olarak bagimsizlik kazanip, millet olabilirler. Ancak bu onlarin ümmet olmalarinin önüne geçemez. Hatta bazi durumlarda, ümmet milletin önüne geçer, daha güçlü bir dayanisma kaynagi olur.Trablusgarp ve Balkan savaslarindaki maglubiyetimize, Macar, Mogol yada Macarlar degil, Çinde Hintte ve Sudan'daki Müslümanlar çok üzülmüslerdir. (150)
Ancak daha sonraki yillarda Cumhuriyet Halk firkasi için "dogru yol" isimli, parti programini temellendiren kitapta, Ziya Gökalpin Türkçülügün esaslari isimli kaynakta belittigi Tükçe ezan, Türkçe ibadet fikri kullanilmistir.(152)
Zincirli Kuyu mezarligi, batidaki benzleri gibi açilis için ünlü birinin defnedilmesi beklenmis, ilk defnedilen ise Makber sairi, 3 kez mebus seçilmen Sairi Azam Abdülhak Hamiddir.